Energia to dziś kwestia bezpieczeństwa. Instytut Sobieskiego i Polska z Natury zaprezentowali raport otwarcia projektu Energy & Resilience in Poland and CEE 2026

Wojna w Ukrainie, zagrożenia dla infrastruktury krytycznej, rosnące zapotrzebowanie na energię i rywalizacja technologiczna znalazły się w centrum debaty podczas konferencji Energy & Resilience in Poland and CEE 2026. W trakcie wydarzenia, które miało miejsce 29 września br. Instytut Sobieskiego, partner programowy konferencji przedstawił raport otwarcia „Energia i odporność w Polsce oraz Europie Środkowo-Wschodniej”. Jego autorzy przekonują, że polityka energetyczna musi być dziś analizowana przez pryzmat bezpieczeństwa państwa, odporności gospodarki i strategicznej pozycji Polski w Europie Środkowo-Wschodniej. To początek wielkiej debaty, która potrwa aż do jesieni 2027 roku, wydaniem Białej Księgi z rekomendacjami.

Raport Otwarcia rozpoczyna projekt zawiera analizę kosztów i struktury polskiej energetyki, doświadczeń europejskiego kryzysu energetycznego, badań opinii publicznej oraz roli nowych technologii w budowaniu odporności systemów energetycznych. Autorzy zwracają uwagę, że w odpowiedzi na kryzys energetyczny państwa Unii Europejskiej przeznaczyły około 540 mld euro na ochronę obywateli i przedsiębiorstw przed wysokimi cenami energii. Udział rosyjskiego gazu w imporcie do UE uległ radykalnemu ograniczeniu. Jednocześnie przywołane w publikacji badania pokazują wysokie poparcie społeczne dla osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz dla dalszego rozwoju odnawialnych źródeł energii.

Konferencja  w warszawskim Hotelu Verte zainaugurowała dwuletni projekt Energy & Resilience in Poland and CEE, który ma stać się platformą debaty o bezpieczeństwie energetycznym, odporności państwa, suwerenności technologicznej i rozwoju przemysłu. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, biznesu, środowisk eksperckich oraz politycy z Polski i zagranicy. Organizatorem konferencji była Fundacja Polska z Natury, partnerem merytorycznym wydarzenia i całego projektu jest Instytut Sobieskiego.

Autorami raportu są Hanna Uhl, Maciej Jakubik oraz Paweł Jakubowski. Każdy z nich wniósł do publikacji doświadczenia zdobywane w różnych obszarach sektora energetycznego i administracji publicznej. Hanna Uhl specjalizuje się w transformacji energetycznej, elektromobilności oraz polityce klimatyczno-środowiskowej, a wcześniej kierowała pracami nad rozwiązaniami dotyczącymi odnawialnych źródeł energii i gospodarki niskoemisyjnej w administracji rządowej. Maciej Jakubik od lat zajmuje się regulacjami rynku energii, konkurencyjnością przemysłu i polityką energetyczną Unii Europejskiej, zdobywając doświadczenie m.in. w sektorze przesyłowym, organizacjach branżowych i instytucjach analitycznych. Z kolei Paweł Jakubowski uczestniczył w realizacji najważniejszych projektów infrastrukturalnych ostatnich lat, takich jak Baltic Pipe, rozbudowa terminalu LNG w Świnoujściu czy przygotowanie projektu FSRU w Gdańsku.

Przy przygotowaniu raportu współpracowali również Wanda Buk, Krzysztof Perycz-Szczepański, Konrad Szymański oraz Krzysztof Perycz-Szczepański. Wanda Buk wnosi do projektu doświadczenie zdobyte zarówno w administracji publicznej, jak i kierownictwie największych spółek energetycznych. Konrad Szymański, były minister do spraw Unii Europejskiej, od lat zajmuje się zagadnieniami europejskiej polityki energetycznej i bezpieczeństwa. Natomiast Krzysztof Perycz-Szczepański, prezes Fundacji Polska z Natury, specjalizuje się w problematyce zrównoważonego rozwoju i transformacji energetycznej w wymiarze regionalnym i samorządowym.

W raporcie podkreślono, że energia stała się integralną częścią architektury bezpieczeństwa państwa. Autorzy wskazują, że doświadczenia wojny w Ukrainie pokazały, iż infrastruktura energetyczna może być celem ataków militarnych, cyberataków i działań sabotażowych. Rosnąca elektryfikacja transportu, ogrzewania i przemysłu sprawia zaś, że odporność sieci elektroenergetycznych staje się jednym z fundamentów funkcjonowania nowoczesnej gospodarki.

Jedną z głównych tez przedstawionych podczas konferencji była potrzeba odejścia od ideologicznego spojrzenia na transformację energetyczną. Jak podkreślała Wanda Buk, spór o to, czy transformacja ma się odbywać, nie odpowiada już na rzeczywiste wyzwania stojące przed Polską.

„Nie potrzebujemy odpowiedzi na pytanie, czy Polska ma być „za transformacją”, czy „przeciw transformacji”. To źle postawione pytanie. Transformacja trwa tak jak trwała przez poprzednich sto kilkadziesiąt lat i tak będzie trwała przez kolejne dekady. Właściwe pytanie brzmi: Jakie mamy priorytety?” – ocenia Wanda Buk.

Konieczność nowego spojrzenia na politykę energetyczną podkreśla również Hanna Uhl. „Polska polityka energetyczna wchodzi w okres, w którym dotychczasowe podziały coraz słabiej opisują rzeczywiste wybory. Energia jest dziś jednocześnie kwestią bezpieczeństwa państwa, konkurencyjności gospodarki, odporności infrastruktury i suwerenności technologicznej” – podkreśla współautorka raportu.

Silny polityczny kontekst wydarzeniu nadała także wypowiedź Jadwigi Emilewicz, członka zarządu Instytutu Sobieskiego, która zwróciła uwagę na doświadczenia ostatnich lat: „ Dzisaj już wiemy, że energetyka to nie jest polityka jednego dnia, tylko działania rozłożone na wiele lat. Dlatego staramy się zaprosić do stołu ugrupowania polityczne centroprawicowe, aby umówili się na wspólne rozwiązania, żeby umówić się na energetykę. Wiemy, że to nie będzie łatwe, nie tylko w Polsce. Cykl w najbliższych miesiącach nie dotyczy bowiem tylko Polski, ale wielu państw UE. Po zakończeniu prac Obecnej Komisji Europejskiej już najwyższy czas aby Polska nie była już tylko biorcą polityki energetycznej UE, ale ją zaczęła współtworzyć. ” – wyjaśniała Jadwiga Emilewicz.

W trakcie konferencji odbyły się debaty poświęcone nowej geopolityce energii w Europie Środkowo-Wschodniej, ochronie infrastruktury krytycznej, technologiom dual-use, elektromobilności oraz przemysłowym aspektom transformacji energetycznej. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Andrew A. Michta, Péter Kaderják, Jack Spencer, Jacek Bartosiak, Beata Daszyńska-Muzyczka, Krzysztof Bosak, Michał Kurtyka i Konrad Szymański. W programie znalazły się również wystąpienie Mateusza Morawieckiego oraz rozmowa z gen. Jarosławem Gromadzińskim.

Raport Otwarcia jest punktem wyjścia do kolejnych debat eksperckich i serii okrągłych stołów. Zwieńczeniem projektu ma być przygotowanie w 2027 roku białej księgi zawierającej rekomendacje dla decydentów dotyczące bezpieczeństwa energetycznego, odporności państwa i strategicznych kierunków rozwoju energetyki w Polsce oraz Europie Środkowo-Wschodniej.

Link do raportu: Raport otwarcia: Energia i odporność w Polsce oraz Europie Środkowo-Wschodniej – Instytut Sobieskiego