Raport otwarcia: Energia i odporność w Polsce oraz Europie Środkowo-Wschodniej
Instytut Sobieskiego wraz z Fundacją Polska z Natury publikują raport o odporności energetycznej w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej stanowiący dokument inicjujący debatę strategiczną na temat przyszłości polskiej polityki energetycznej.
540 miliardów Euro na ochronę obywateli UE przed wysokimi cenami energii, drastyczny spadek udziału rosyjskiego gazu w imporcie gazu do UE, wysokie poparcie dla osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku i większość Polaków za rozwojem źródeł energii odnawialnej – Instytut Sobieskiego wraz z Fundacją Polska z Natury publikują raport dotyczący kosztów i struktury polskiej energetyki, badań opinii publicznej, skali europejskiego kryzysu energetycznego i nowych technologii w energetyce.
Autorami raportu są:
– Hanna Uhl
– Maciej Jakubik
– Paweł Jakubowski
Przy powstaniu raportu współpracowali:
– Wanda Buk
– Krzysztof Perycz-Szczepański
– Konrad Szymański
– Rada Fundacji Polska z Natury
Raport stanowi rozpoczęcie dyskusji o energii, która przestała być wyłącznie kwestią funkcjonowania sektora energetycznego. Jej znaczenie obejmuje dziś bezpieczeństwo państwa, odporność infrastruktury, konkurencyjność gospodarki, rozwój przemysłu oraz strategiczną podmiotowość Polski i całego regionu.
Raport wychodzi z założenia, że współczesnej polityki energetycznej nie można sprowadzać do prostego wyboru pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami transformacji. Kluczowe pytania dotyczą jej tempa, kosztów, technologii, poziomu akceptowanego ryzyka, roli państwa oraz charakteru zależności, które Polska jest gotowa zaakceptować. Dokument nie przesądza o docelowym połączeniu energetycznym ani nie przedstawia zamkniętego katalogu rekomendacji. Jego rolą jest uporządkowanie najważniejszych dylematów i stworzenie wspólnej płaszczyzny do dalszej debaty.
Jednym z podstawowych wniosków raportu jest konieczność spojrzenia na energię jako na element architektury bezpieczeństwa państwa. Doświadczenia ostatnich lat pokazały, że infrastruktura energetyczna może być celem działań wojennych, cyberataków i sabotażu, a bezpieczeństwo energetyczne obejmuje nie tylko dostęp do paliw i mocy wytwórczych, ale również ochronę infrastruktury krytycznej, zdolność odtworzenia systemu, strategiczne rezerwy oraz możliwość funkcjonowania gospodarki w warunkach kryzysu.
Raport zwraca jednocześnie uwagę na zmianę charakteru zależności energetycznych. Ograniczanie zależności od importowanych paliw nie oznacza automatycznie uzyskania pełnej autonomii. Wraz z transformacją rośnie znaczenie surowców krytycznych, technologii, komponentów, oprogramowania oraz globalnych łańcuchów dostaw.
Oznacza to, że odporność systemu energetycznego wymaga szerszego spojrzenia niż tylko na strukturę krajowego miksu.
Raport otwarcia jest pierwszym etapem szerszego procesu. W 2026 roku jego tezy i pytania będą rozwijane podczas konferencji oraz kolejnych pięciu okrągłych stołów, angażujących przedstawicieli administracji publicznej, biznesu, przemysłu, sektora energetycznego i technologicznego, środowisk eksperckich oraz organizacji zajmujących się bezpieczeństwem i rozwojem Europy Środkowo-Wschodniej. Proces będzie kontynuowany w 2027 roku, kiedy planowane jest przygotowanie białej księgi zawierającej wnioski i rekomendacje wypracowane w toku projektu.
Publikacja ma być punktem wyjścia do dalszej rozmowy o tym, jak budować system energetyczny, który jednocześnie zapewnia bezpieczeństwo, odporność na kryzysy, konkurencyjność gospodarki i zdolność Polski do długofalowego rozwoju.
Raport „Energia i odporność w Polsce oraz Europie Środkowo-Wschodniej” jest już dostępny. Zachęcamy do zapoznania się z pełną publikacją, przedstawiającą skalę polskiej i europejskiej energetyki, kosztów, nowych technologii, tempa jej rozwoju i znaczenia dla obywateli Naszego regionu.
Partnerem raportu Fundacja Polska z Natury
Fundacja Polska z Natury działa na styku ochrony środowiska, rozwoju lokalnego i polityk publicznych. Jej misją jest budowanie szerokiego poparcia dla ochrony przyrody i odpowiedzialnej transformacji energetycznej, w szczególności wśród mieszkańców małych miast i obszarów wiejskich oraz grup dotąd słabiej reprezentowanych w głównym nurcie debaty środowiskowej.
Fundacja łączy troskę o środowisko z bezpieczeństwem, odpowiedzialnością, solidarnością międzypokoleniową i przywiązaniem do lokalnych wspólnot. Współpracując z ekspertami, instytucjami publicznymi, organizacjami społecznymi i liderami lokalnymi, tworzy przestrzeń do dialogu ponad podziałami oraz dyskusji o kierunkach rozwoju polskiej energetyki uwzględniających bezpieczeństwo państwa, odporność gospodarki oraz potrzeby społeczności lokalnych.
Fundacja Polska z Natury jest inicjatorem i współorganizatorem projektu Energy & Resilience in Poland and Central and Eastern Europe, poświęconego roli energetyki jako filaru bezpieczeństwa i odporności państwa oraz kierunkom odpowiedzialnej transformacji energetycznej w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej.
