• Home
  • Pakt społeczny dla Polski „Konkurencyjność i praca”

Pakt społeczny dla Polski „Konkurencyjność i praca”

22 stycznia 2009 prof. Łukasz Hardt Analiza 2 min

Pakty społeczne w Europie Zachodniej, czyli porozumienia zawierane między rządem, związkami zawodowymi oraz reprezentacją pracodawców, miały na celu głęboką reformę rynków pracy oraz poprawę finansów publicznych. Podstawowym celem, w warunkach ograniczania barier w handlu międzynarodowym i coraz większej internacjonalizacji współczesnej gospodarki, stały się od początku lat 80-tych efektywność i konkurencyjność międzynarodowa gospodarek europejskich. Te nadzwyczajne porozumienia, z których najbardziej znane są pakty przyjęte w Irlandii i Hiszpanii, różniły się w swojej istocie od tradycyjnego korporacyjnego modelu regulacji gospodarki.

Korporatyzm lat siedemdziesiątych został najbardziej rozwinięty w Niemczech i krajach Skandynawskich. Włączał reprezentację pracodawców oraz pracobiorców w proces tworzenia polityk gospodarczych państwa, wpisując te instytucje w formalną architekturę państwa. Rozwój korporatyzmu był ściśle związany ze wzrostem roli związków zawodowych, czego efektem było rozszerzenie się państwa socjalnego. Natomiast pakty społeczne podpisywane w Irlandii i Hiszpanii, a także w Holandii i Portugalii, będące reakcją na kryzys ekonomiczny przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, prowadziły do redukcji państwa socjalnego, a nie do jego powiększania, które stało się trwałą cechą korporacyjnego systemu dekadę wcześniej.

PRZECZYTAJ TEŻ  Generacja iPhone'a odstawia samochód

Fundamentem paktów była diagnoza, iż odpowiedzią na recesję, globalizację rynków finansowych, towarów i usług, na wysokie zadłużenie publiczne, deficyty budżetowe oraz bezrobocie powinien być wzrost konkurencyjności gospodarek europejskich. Warunkiem zaś konkurencyjności było i jest obniżenie kosztów pracy, stabilizacja wzrostu płac, ograniczenie inflacji oraz stopy procentowej.

Impulsem skłaniającym do poparcia paktów społecznych przez związki zawodowe, zarówno Hiszpanii i Irlandii, był narastający procesy osłabiania ich siły, z powodu znacznego bezrobocia, spadku członkowstwa i znacznego rozwarstwienia dochodów, które prowadziło do zróżnicowania interesów poszczególnych grup pracowników w przypadku Irlandii, a w przypadku Hiszpanii do spadku liczby członków oraz pozycji społecznej samych związków. Zgoda na neoliberalne reformy, forsowane przez rządy i pracodawców, wynikała zatem z kryzysu pozycji związków zawodowych, osłabionych pogorszeniem warunków gospodarczych w latach 80-tych.

Model paktów społecznych określony został jako konkurencyjny korporatyzm (Martin Rhodes), gdyż włączał reprezentacje pracodawców i pracobiorców do procesu przygotowywania polityk gospodarczych. Jednakże podstawowy cel porozumień odchodził w swojej istocie od korporacyjnego modelu głębokiej regulacji rynków w kierunku globalnej konkurencyjności gospodarek. Impulsami mobilizującymi rządy do zmian nie były tylko złe wskaźniki gospodarcze, lecz również zewnętrzne naciski ekonomiczne skłaniające do monetarnej integracji europejskiej.